Özel Sektörde Çalışan Kadınların Cam Tavan Sendromunun İş Motivasyonuna Etkisinin İncelenmesi (Iğdır İli Örneği)
Anahtar Kelimeler:
Cam Tavan, Kariyer Engeli, SendromÖzet
Bu çalışmamızda, cam tavan bilmecesini, kadınların işyerindeki kariyer gelişimini nasıl sınırladığını tespit etmek amacıyla incelemede bulunarak bilime katkı sunmaktır. Cam tavan sendromu, kadınlar veya azınlıklar gibi özel bir grubun, yetenekleri veya nitelikleri ne olursa olsun, mesleki kariyerlerinde ilerlemelerini engelleyen görünmez ve kırılmaz engeller olarak tanımlanabilir. Görünmeyen engeller kadınların terfi etmesini ve işgücüne katılmasını engelliyor. Terfilerde cinsiyete dayalı ayrımcılık üst düzeylerde daha yoğun olmakla birlikte, iş hayatının her aşamasında hissedilmektedir. Çalışmamız Iğdır bölgesinde özel sektörde çalışan 229 kadın çalışanlarımıza boş zamanları tespit edilerek anketlerin cevaplanması yapılmıştır. Araştırma kapsamında veri toplamak amacıyla iki farklı ölçekten yararlanılmıştır. Kadın Yöneticilerde Kariyer Engelleri; Cam Tavan Sendromu durumunu belirlemek için Karaca (2007) hazırladığı ‘’Cam Tavan Sendromu Ölçeği’’ kullanılmıştır. Kadın çalışanların yönetici konumuna gelmemelerin değişkenlerinin performansı etkilemesi açısından iş motivasyon ölçeğini çalışmamızda değerlendirmeye gittik. Elde edilen verilerin analizi SPSS 22 istatistik programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Tanımlayıcı İstatistikler Frekans, Ortalama, Standart sapma, Dağılım İnceleme, Çarpıklık, Basıklık (Kurtosis), Karşılaştırmalı İstatistikler, Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü ANOVA testleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda cam tavan algısının demografik ve örgütsel değişkenlere bağlı olarak farklılaştığını; iş motivasyonunun ise özellikle aile sorumlulukları ve bireysel gelişim beklentileriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, kadın çalışanların kariyer gelişiminde karşılaştıkları yapısal ve psikososyal engellerin, motivasyon süreçleriyle birlikte ele alınmasının önemini vurgulamakta ve örgütlerin eşitlikçi politika ve uygulamalar geliştirmesi gerekliliğine işaret etmektedir.
Referanslar
Acker, J. (2006). Inequality regimes: Gender, class, and race in organizations. Gender & Society, 20(4), 441–464.
https://doi.org/10.1177/0891243206289499
Afza, S. R., & Newaz, M. K. (2008). Factors determining the presence of glass ceiling and influencing women career advancement in Bangladesh. BRAC University Journal, 5(1), 85–92.
Balcı, A. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma. Yöntem, teknik ve ilkeler. (13. Baskı), Ankara: PegemA Yayınları.
Barsade, S. G., Brief, A. P., Spataro, S. E., & Greenberg, J. (2003). The affective revolution in organizational behavior: The emergence of a paradigm. In J. Greenberg (Ed.), Organizational behavior: A management challenge (pp. 3–50). Lawrence Erlbaum Associates.
Bhasin, K. (2003). Toplumsal cinsiyet (Çev. K. Ay). Kadın Dayanışma Vakfı Yayınları.
Cotter, D. A., Hermsen, J. M., Ovadia, S., & Vanneman, R. (2001). The glass ceiling effect. Social Forces, 80(2), 655–681.
https://doi.org/10.1353/sof.2001.0091
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2013). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media.
Derin, N. (2020). Dünyadan ve Türkiye’den örneklerle cam tavan sendromu. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 137–154.
Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2009). Navigating the labyrinth: The glass ceiling replaced by complex barriers to women’s advancement. The School Administrator, 66(8), 10–15.
Eagly, A. H., & Karau, S. J. (2002). Role congruity theory of prejudice toward female leaders. Psychological Review, 109(3), 573–598.
Eagly, A. H., Wood, W., & Diekman, A. B. (2000). Social role theory of sex differences and similarities: A current appraisal. In T. Eckes & H. M. Trautner (Eds.), The developmental social psychology of gender (pp. 123–174). Psychology Press.
Elacqua, T. C., Beehr, T. A., Hansen, C. P., & Webster, J. (2009). Managers’ beliefs about the glass ceiling: Interpersonal and organizational factors. Psychology of Women Quarterly, 33(3), 285–294.
https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2009.01500.x
Gutek, B. A. (2007). Commentary on research about sex discrimination and sexual harassment. In R. J. Sternberg & M. T. Hough (Eds.), Beyond common sense: Psychological science in the courtroom (pp. 327–339). American Psychological Association.
Kanter, R. M. (1977). Men and women of the corporation. Basic Books.
Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler (7th ed.). Ankara: 3A Research Education.
Kottis, A. P. (1993). The glass ceiling and how to break it. Women in Management Review, 8(4), 9–15.
https://doi.org/10.1108/09649429310044187
Lockwood, N. (2004). The glass ceiling: Domestic and international perspectives. HR Magazine Research Quarterly, 1–49.
Örücü, E., Kılıç, R., & Kılıç, T. (2007). Cam tavan sendromu ve kadınların üst düzey yönetici pozisyonuna yükselmelerindeki engeller: Balıkesir ili örneği. Yönetim ve Ekonomi, 14(2), 117–135.
Rahim, A. G., Akintunde, O., Afolabi, A. A., & Okikiola, I. O. (2018). The glass ceiling conundrum: Illusory belief or barriers that impede women’s career advancement in the workplace. International Journal of Social Sciences and Humanities Research, 6(2), 161–170.
Schein, V. E. (2001). A global look at psychological barriers to women’s progress in management. Journal of Social Issues, 57(4), 675–688.
https://doi.org/10.1111/0022-4537.00235
Sobczak, A. (2018). Queen bee syndrome: The paradox of women discrimination in the labor market. Gender and Power, 9(1), 51–61.
Turgut, A. Ş. (2019). Türkiye’de gelir eşitsizliğinin toplumsal cinsiyet, kadının istihdamı ve kadın yoksulluğu açısından değerlendirilmesi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (38), 315–329.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 ramazan sanlav, Aysel Yay
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
