Spor Yapan ve Yapmayan Lise Öğrencilerinin Özyeterlilik Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Kars İli Örneği)

Yazarlar

Anahtar Kelimeler:

Spor, Öz Yeterlik, Lise, Öğrenci.

Özet

Bu araştırma spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin öz yeterlilik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Araştırmaya Kars ilinde bulunan 4 farklı lise türünden okul sporlarında spor yapan 188 ve 222 spor yapmayan toplamda 410 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Bu çalışmada verilerin toplanması amacıyla, özgün formu 23 maddeden oluşan, Sherer ve arkadaşları (1982) tarafından geliştirilen, Yıldırım ve İlhan (2010) tarafından Türk toplumuna uyarlaması yapılan genel öz yeterlik ölçeği kullanılmıştır. IBM SPSS 25.0 programı kullanılarak verilerin analizinin yapıldığı bu çalışmada frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Cronbach alpha gibi hesaplamalar yapılmıştır. Katılımcıların kişilik özellikleri üçten az olduğu durumlarda Bağımsız Örneklem t testi, üç ve daha fazla olduğu durumlarda Tek Yönlü Anova analizi ve farkların hesaplanmasında Bonferonni analizi uygulanmıştır.  Verilerin normal dağılımdan gelip gelmediği basıklık çarpıklık katsayılarına bakılarak karar verilmiş ve bu değerlerin +2, -2 arasında olduğu ve verilerin normal dağılıma uygun olduğu görülmüştür (George & Mallery, 2003). Uygulanan analizlerde %95 güven aralığı referans alınmıştır.

Katılımcıların öz yeterlilik düzeyleri ile sınıf düzeyi değişkeni arasında yapılan analiz sonucunda yılmama boyutu ve ölçek toplam puanında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu, katılımcıların öz yeterlilik düzeyleri ile lise türü karşılaştırmasında sürdürme çabası- ısrar boyutunda anlamlı farklılık olduğu, Katılımcıların öz yeterlilik düzeyleri ile cinsiyet, spor yapma durumu, ailede başka spor yapan olma durumu değişkelerinde ölçek toplam puanı ve tüm alt boyutlarında anlamlı farklılık olmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonucunda katılımcıların öz yeterlilik düzeylerinin yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.

Referanslar

Abdulrahman Saeed T. (2018). Irak’ta eğitim gören 10-12 yaş grubu spor yapan ve yapmayan öğrencilerin fiziksel uygunluk ve özgüven durumları. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van, Yüksek Lisans Tezi.

Alemdağ, C., Öncü, E., ve Yılmaz, A. K. (2014). Beden Eğitimi Öğretmeni Adaylarının Akademik Motivasyon ve Akademik ÖzYeterlikleri. Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 23-35.

Bandura, A. (1987). Pensamiento y acción: fundamentos sociales. Martínez Roca.

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Macmillan.

Biricik, Y. (2015). Beden Eğitimi Ve Spor Bölümlerinde Öğrenim Gören Öğrencilerin Akademik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.

Canpolat, A. M., ve Çetinkalp, Z. K. (2011). İlköğretim II. Kademe Öğrenci-Sporcuların Başarı Algısı ve Öz Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişki. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 13(1), 14-19.

Eyüboğlu, E. (2012). Spor yapan ve yapmayan 12-14 yaş arası ergenlerin öz yeterlik düzeylerinin karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Fırat Durdukoca Ş. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının akademik özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Dergisi, 10(1), 69-77.

Gömleksiz, M., & Kılınç, H. (2014). Lise 12. sinif öğrencilerinin İngilizce öz yeterlik inançlarina ilişkin görüşleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 43-60.

Gülaştı, C., Yurdadön, E., & Dinç, A. (2022). Amatör Sporcuların Bilgi Okur Yazarlığı Seviyeleri ile Mutluluk Düzeylerinin İncelenmesi. Social Sciences Studies Journal (SSSJournal), 8(99), 2131-2136.

Güldü, S. (2015). Liselerde okuyan öğrencilerin görüşleri doğrultusunda okul metoforlarının akademik öz yeterlik ve lise yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Zirve Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.

Hamilton, K., Warner, L. M., & Schwarzer, R. (2017). The role of self-efficacy and friend support on adolescent vigorous physical activity. Health Education & Behavior, 44(1), 175-181.

Heper, E., Koca, C., Ertan, H., Kale, M., Terek, S., Karabudak, E., & Ertan, H. (2012). Spor Bilimleri ile İlgili Kavramlar ve Sporun Tarihsel Gelişimi. H. Ertan (Ed.), Spor Bilimlerine Giriş (1. Baskı, ss. 11–12). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.

Hwang, M. H., Choi, H. C., Lee, A., Culver, J. D., & Hutchison, B. (2016). The relationship between self-efficacy and academic achievement: A 5-year panel analysis. The Asia-Pacific Education Researcher, 25, 89-98.

Jang, S. J. (2017). Control of diseases, insects, and weeds and growth promotion of crops by useful plant extracts (Ph. D. dissertation). South Korea: Sunchon National University, 205.

Karahasanoğlu, A. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin öz yeterlilikleri ile duygusal zeka düzeyleri arasındaki ilişkide stresle başa çıkma düzeylerinin rolü. Yüksek Lisans Tezi, Bayburt Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bartın.

Oğuz A. (2012). Academic self-efficacy beliefs of prospective primary school teachers. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(2), 15-28.

Öztürk, F, Efe, M., Koparan, Ş. (2005). Yaz spor çalışmalarının 14-16 yaş grubu bireylerin sosyal yetkinlik beklentisi ve atılganlık durumlarına etkisi. X. Ulusal Spor Hekimliği Kongresi, İzmir.

Pekdemir, Ü. (2015). Dokuzuncu ve Onuncu Sınıf Öğrencilerinin Matematik Başarıları İle Matematik Kaygıları, Benlik Saygıları, Akademik Öz Yeterlik İnançları ve Otomatik Düşünceleri Arasındaki İlişkiler. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.

Sezer, F., İşgör, İ. Y., Özpolat, A. R., & Sezer, M. (2010). Lise öğrencilerinin öz yeterlilik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 129-137.

Tan, S. Y., & Chou, C. C. (2018). Supervision effects on self-efficacy, competency, and job involvement of school counsellors. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 28(1), 18-32.

Toktaş, S., Çiftçi, F., & Demir, A. (2022). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin öz yeterlikleri ve stresle başa çıkma davranışlarının incelenmesi. Journal of ROL Sport Sciences, 3(1), 115-125.

Türkekul, k. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının duygusal zeka düzeyleri ve akademik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bartın.

Türkekul, K., & Sarıkabak, M. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının duygusal zeka düzeyleri ve akademik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 52-69.

Üredi, I., & Üredi, L. (2006). Sınıf öğretmeni adaylarının cinsiyetlerine, bulundukları sınıflara ve başarı düzeylerine göre fen öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançlarının karşılaştırılması. Yeditepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 1-8.

Wolf, B. M., Herrmann, M., & Brandstätter, V. (2018). Self-efficacy vs. action orientation: comparing and contrasting two determinants of goal setting and goal striving. Journal of Research in Personality, 73, 35-45.

Yenice, N. , Saracaloğlu, A. S. & Özden, B. (2013). Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler ve Sınıf Öğretmeni Adaylarının Öğretmen Özyeterlik Algıları İle Akademik Kontrol Odağı Arasındaki İlişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34 (34) , 227-250.

Yayınlanmış

2025-12-31

Nasıl Atıf Yapılır

Aras, A., & Yurdadön, E. (2025). Spor Yapan ve Yapmayan Lise Öğrencilerinin Özyeterlilik Düzeylerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Kars İli Örneği) . Fairplay Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 25–33. Geliş tarihi gönderen https://fairplaysbd.com/index.php/pub/article/view/18