Üniversite Öğrencilerinin Spor Etkinliklerine Katılım Düzeylerinin Akademik Motivasyona Etkisinde Sosyal Kaygının Aracı Rolü
Anahtar Kelimeler:
Spora Katılım, Akademik Motivasyon, Sosyal KaygıÖzet
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin spor etkinliklerine katılım düzeylerinin akademik motivasyon üzerindeki etkisini ve bu ilişkide sosyal kaygının aracı rolünü incelemektir. İlişkisel tarama modeli kullanılarak tasarlanan çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi’nde öğrenim gören 333 öğrenciden (198 kadın, 135 erkek) elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Veriler; Spor Etkinliklerine Katılım Ölçeği, Sosyal Kaygı Ölçeği Kısa Formu ve Akademik Motivasyon Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Ölçeklerin güvenirlik katsayıları kabul edilebilir düzeylerde bulunmuştur. Verilerin analizinde SPSS 23.0 ve SPSS Process 4.0 programları kullanılmış, Pearson korelasyon analizi ve bootstrap regresyon yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular, spor etkinliklerine katılım ile akademik motivasyon arasında orta düzeyde, anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca, sosyal kaygı ile akademik motivasyon arasında düşük düzeyde pozitif ilişki saptanmış, sosyal kaygı ile spor etkinliklerine katılım arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Regresyon analizleri sonucunda, spor etkinliklerine katılımın akademik motivasyon üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir. Ancak, sosyal kaygının bu ilişkide aracı rolü olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma, spor etkinliklerinin öğrencilerin akademik motivasyonlarını artırmada önemli bir faktör olduğunu ortaya koyarken, sosyal kaygının bu süreçte aracı bir değişken olarak işlev görmediğini göstermektedir.
Referanslar
Arlı, M., ve Nazik, M. (2005). Bilimsel araştırmaya giriş.
Biddle, S.J., & Asare, M. (2011). Physical activity and mental health in children and adolescents: a review of reviews. British journal of sports medicine, 45(11), 886-895.
Can, F., Bozgün, K. (2021). Sosyal Kaygı Ölçeği Kısa Formunun Türkçeye Uyarlanarak Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi , 3 (2) , 156-168.
Creswell, J.W., & Poth, C.N. (2016). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
Çakır, G., ve Ergin, R. (2023). Fiziksel aktivite ve iyi oluş ilişkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 1367-1374.
Çelik, N. (2025). Gelecek Kaygısının Akademik Motivasyon Üzerindeki Etkisi. The Online Journal of Recreation and Sports, 14(2), 213-218.
Çevik H., Şimşek Y.K., Mercanoğlu O.A., ve Bayram, A. (2019). Spor Etkinliklerine Yönelim Ölçeğinin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, Araştırma Makalesi, 10(2):149-163.
Çömez Polat, F. (2024). Yurtlarda Kalan Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite İle Psikolojik İyi Oluş Düzeyleri: Adana Örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 12(32), 1-21. https://doi.org/10.52528/genclikarastirmalari.1321358
Dereceli, Ç., Dereceli, E., ve Dokuzoğlu, G. (2024). The Effect of Assocıate Degree Students' Cognıtıve Behavıoral Physıcal Actıvıty Levels on the Enjoyment of Physıcal Actıvıtıes. Research in Sport Education and Sciences, 26(2), 39-50.
Durukan, E., ve Aydın, G. (2025). Fiziksel aktivitenin sosyal görünüş kaygısı ve özgüven düzeylerine etkisi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(1), 13-24.
Ekinci, N.E., Özdilek, Ç., Deryahanoğlu, G., ve Üstün, Ü.D. (2014). Spor yapan lise öğrencilerinin öz güven düzeylerinin incelenmesi. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 36-42.
Elmas, L., Yüceant, M., Ünlü, H., Bahadır, Z. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Psikolojik İyi Oluş Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Sportive, 4(1), 1-17.
Esmer Ateş, B., ve Demir Atalay, T. (2023). Ortaokul 5 ve 8. Sınıf Öğrencilerinin Öz Düzenleme Becerilerine Yönelik Algılarıyla Türkçe Ders Başarıları Arasındaki İlişki: Kars İli Örneği. Journal of Mother Tongue Education/Ana Dili Egitim Dergisi, 11(2).
Fraenkel, J.R., & Wallen, N.E. (1990). How to design and evaluate research in education. Order Department, McGraw Hill Publishing Co., Princeton Rd., Hightstown, NJ 08520.
Gao, J., Tian, X., & Wu, H. (2025). Exploring the mediating role of social support in sports participation and academic burnout among adolescent students in China. Frontiers in Psychology, 16, 1591460.
Hayes, A.F. (2013). Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis. New York, NY: Guilford Publications, Inc.
Hewitt, P.L., & Flett, G.L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of personality and social psychology, 60(3), 456.
La Greca, A.M., & Lopez, N. (1998). Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. Journal of abnormal child psychology, 26(2), 83-94.
Pelletier, L.G., Rocchi, M.A., Vallerand, R.J., Deci, E.L., & Ryan, R.M. (2013). Validation of the revised sport motivation scale (SMS-II). Psychology of sport and exercise, 14(3), 329-341.
Pons, F., Mourali, M., & Nyeck, S. (2006). Consumer orientation toward sporting events: Scale development and validation. Journal of Service Research, 2006; 8(3): 276-287.
Preacher, K.J., & Hayes, A.F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior research methods, 40(3), 879-891.
Ryan, R.M., & Deci, E.L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American psychologist, 55(1), 68.
Stein, M.B., & Kean, Y. M. (2000). Disability and quality of life in social phobia: epidemiologic findings. American Journal of Psychiatry, 157(10), 1606-1613.
Ulukan, M., Ulukan, H., ve Esenkaya, A. (2021). Ortaöğretim Öğrencilerinin Sporda Sosyal Kimlik Algı ve Spora Yönelik Tutumlarında Demografik Değişkenlerin Rolü. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 745-763.
Vallerand, R.J., Pelletier, L.G., Blais, M.R., Briére, N. M., Senécal C., & Valliéres, E.F. (1992). A measure of intrinsic, extrinsic, and amotivation in education. Educational and Psychological Measurement, 52, 1003-1017.
Wang, K., & Qian, J. (2024). The Mediating and Moderating Role of Social–Emotional Skills in the Relationship between Sports Participation and Test Anxiety. Behavioral Sciences, 14(6), 512. https://doi.org/10.3390/bs14060512
Wu, J., Shao, Y., Hu, J., & Zhao, X. (2025). The impact of physical exercise on adolescent social anxiety: the serial mediating effects of sports self-efficacy and expressive suppression. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 17(1), 57.
Yalçınsoy, A. (2017). Yaşam Doyumu, Kaygı Ve Motivasyon İlişkisi İle İlgili Üniversite Gençliğine Yönelik Bir Araştırma: Dicle Üniversitesi Örneği. Kesit Akademi Dergisi, (10), 422-434.
Yarar, F., Telci, E.A., ve Şekeröz, S. (2021). Üniversite öğrencilerinde fiziksel aktivite düzeyinin akademik öz-yeterlik, anksiyete ve stres üzerine etkisinin incelenmesi. Pamukkale Medical Journal, 14(3), 548-554.
Yurt, E. ve Bozer, E.N. (2015). Akademik Motivasyon Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3). 669-685.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Çağatay Dereceli, Ebru Dereceli, Fetullah Kaşka, Gökhan Kurt
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
